Muziek in 2009; de terugblik

Muzikaal 2009 zal niet de boeken in gaan als enerverend. Namen waarvan we veel van verwachtten laten het afweten, zoals Bonnie ‘Prince’ Billy, Blakroc en Rock Plaza Central. Arctic Monkeys brengt hun minst leuke album uit, die van Them Crooked Vultures duurt te lang en A.R.T., de vervanger van Delic als beatbakker van Zwolle, blijkt lang niet zo inventief als zijn voorganger, waardoor het veelbelovende hiphop-project Fakkelbrigade toch een beetje tegenvalt.

Over Nederlandse muziek gesproken. Dat viel dit jaar niet tegen. Lucky Fonz III laat zich op A Family Like Yours succesvol van zijn meest poppy kant zien, Johan‘s slotstuk 4 doet niet onder voor hun drie eerdere albums en nieuwkomer De Staat toont aan dat we in Nederland wel degelijk goede rock kunnen maken. Die band blijkt ook live sterk, net als andere opvallende nieuwkomers Kyteman en The Death Letters. Het album van diezelfde Death Letters is op zich niet veel bijzonders, maar het bluesrockduo is nog zo jong, dat we daar in de toekomst vermoedelijk nog van gaan genieten. Kom ik toch nog even terug op Johan. Zij stoppen er dus mee. Nederland verliest één van haar beste bands.

De muziekmedia slaan in 2009 regelmatig de plank stevig mis met het hypen van albums: Merriweather Post Pavilion van Animal Collective (opmerkelijk geluid, maar allesbehalve geniaal), Veckatimest van Grizzly Bear, Fever Ray en Post-Nothing van Japandroids. Er zijn ook albums waar juist weer te weinig aandacht aan wordt besteed. Denk aan Part the Second van de progrockers van maudlin of the Well, 421 Wythe Avenue van het Deense droompopcollectief Alcoholic Faith Mission en de hippieplaat Outside Love van Pink Mountaintops. Maar dat hou je nu eenmaal altijd. Onmogelijk wordt alles dat goed is opgemerkt. Jammer is alleen wel dat de media elkaars voorkeuren lijken te kopiëren, met Animal Collective als meest sprekende voorbeeld. Ook het Britse magazine Uncut doet daar aan mee, maar verrast wel door Bob Dylan‘s Together Through Life op nummer 4 te zetten in hun eindlijst. Prima plaat, maar zeker niet essentieel in het Dylan-oeuvre.

Natuurlijk hebben de media het ook wel eens bij het rechte end. Maandblad OOR noemt terecht regelmatig White Denim en Kindamuzik en Pitchfork nemen (als een van de weinigen) het meesterwerk The Crying Light van Antony and the Johnsons op in hun eindejaarslijstje. En toch is dat een album dat opvallend weinig waardering lijkt te krijgen. Misschien doordat het al in januari in de winkel lag. Of omdat het gewoon niet zo toegankelijk is. Wat ik echter vermoed is dat mensen dit over 20 jaar zullen herinneren als een meesterwerk. Dat is het dan ook gewoon. Het meesterwerk van het jaar, ook al was hij in december 2008 al op het internet te vinden. Eigenlijk zegt dat gewoon heel veel over het muzikale jaar 2009. Toch is er genoeg goeds uitgekomen om een top 10 van waarde neer te pennen.

1. ANTONY AND THE JOHNSONS | THE CRYING LIGHT
Antony Hegarty bewijst weer één van de groten van de hedendaagse muziek te zijn. De gevoeligheid in zijn stem is ongeëvenaard. Alleen de grootsten kunnen de materie aan die Antony bezingt op The Crying Light. Op sommige nummers lijkt hij bijna te huilen. De emoties van Antony komen eerlijk over. Dit is puur. Dit is pracht. Het magnum opus van een groot artiest. Een klassieker in spe.

2. A PLACE TO BURY STRANGERS | EXPLODING HEAD
Nog grotere verbazing dan bij het beluisteren van het debuut van twee jaar geleden. Exploding Head is namelijk nóg harder. De muziek stompt je in een hoekje van je kamer waar je vervolgens geniet met een bloedlip. Maar je vindt het lekker. Om van dit album te genieten moet je dan ook wel een beetje een masochist zijn. Als je dat bent, dan heb je echt goud in handen. Want wat een adrenalinestoot krijg je van deze plaat. Dan voel je je gewoon echt even te groot voor je huid.

3. PATRICK WATSON | WOODEN ARMS
Nee, dachten de liefhebbers van Close To Paradise bij het horen van de opvolger Wooden Arms, dit is niet wat we van Patrick Watson gewend zijn. Dat is het inderdaad niet. Met meer verfijndheid gaat de band nu aan het werk. Ook de drummer, Robbie Kuster, laat zich meer gelden met onder meer geniaal potten- en pannendrumwerk in Beijing. Een prachtige groeiplaat.

4. WHITE DENIM | FITS

White Denim is misschien wel de ontdekking van 2009. Ze brachten al in 2008 hun debuut uit, Workout Holiday, maar op Fits horen we pas echt wat deze band allemaal kan. En dat is nogal wat. Het geluid schiet alle kanten op, maar blijft toch een sterk geheel. Funk, garagerock, psychedelische rock en zelfs een beetje jazz komen langs. Een van de gekste plaatjes van het jaar.

5. PATRICK WOLF | THE BACHELOR
De nummers op dit vierde album van Patrick Wolf sluiten perfect op elkaar aan. Bijna onopgemerkt zet het volgende nummer alweer in. Toch kent het album een grote diversiteit aan stijlen. Van upbeat semi-techno nummertjes tot groteske, bijna pompeuze stukken, zoals The Sun Is Often Out. Patrick Wolf overwoog te stoppen met muziek maken en we mogen ons gelukkig prijzen dat hij dat uiteindelijk niet heeft gedaan.

6. THE DUKE & THE KING | NOTHING GOLD CAN STAY
Simone Felice verliet dit jaar The Felice Brothers (die zonder hem overigens ook weer met een sterk nieuw album kwamen) om een nieuwe band op te richten. Dan moet je wel zeker van je zaak zijn, want met zijn broers zat hij in misschien wel de beste folkrockband die er momenteel is. Maar het blijkt allesbehalve een stomme keuze van de zingende drummer. Fijne frisse folkpopsongs in een licht melancholisch jasje.

7. LUCKY FONZ III | A FAMILY LIKE YOURS
Otto Wichers, beter bekend als Lucky Fonz III, was een verlegen folkzanger. Toen ging hij elke maand een paar liedjes spelen in De Wereld Draait Door en werd hij bekender. Geen beter moment voor de singer/songwriter om een popalbum uit te brengen. Zijn nummers zijn nog steeds wel folk, maar op A Family Like Yours laat hij vooral zien wat kwaliteitspop inhoudt.

8. MAUDLIN OF THE WELL | PART THE SECOND
Tja, hoe moeten we dit nu classificeren. Over het algemeen wordt dit progressieve rock genoemd. Maar de strijkers nemen een dermate grote rol in, dat dit ook wel naar klassiek neigt. Ach, wat maakt het ook uit, die hokjes zijn nergens goed voor. Wat zeker is, is dat dit een album van grote klasse is. Een stel inventieve topmuzikanten maken hier gewoon een van de beste albums van het jaar. Stevig en mooi.

9. MUMFORD & SONS | SIGH NO MORE
De banjo maakt Mumford & Sons. Dat zie je niet zo vaak, dat de banjo zo nadrukkelijk aanwezig is op een album. Sterker nog, het enige dat ik me kan herinneren waarbij dat het geval is, is 16 Horsepower. Maar die zijn al niet meer actief. Deze nieuwkomer verblijdt iedereen die naar het geluid van de banjo op zoek was. Want je hoort niet alleen een banjo, er zijn ook heerlijke melodieën en mooie zangpartijen te vinden op Sigh No More. Pareltje.

10. DARK WAS THE NIGHT
Verzamelalbums weten zelden lang te boeien. Meestal ziet de helft van de artiesten het als een tussendoortje. Dit keer lijkt dat niet het geval. Oké er zijn er wel weer een paar die zich van hun slechtste kant laten zien met nietszeggende songs, zoals The Decemberists en Riceboy Sleeps, maar het overgrote deel boeit. De twee cd’s duren bij elkaar ruim twee uur, maar het is bepaald geen straf om die tijd uit te zitten met pareltjes van onder meer Sufjan Stevens, Yeasayer en Spoon.